W jaki sposób Twoje dziecko stara się z Tobą komunikować? Zachowania niewerbalne.

Zanim dziecko nauczy się mówić i porozumiewać się w sposób bezpośredni ze swoim otoczeniem oraz najbliższymi musi minąć sporo czasu. Jednak do momentu oponowania umiejętności mowy dziecko posługuje się zachowaniami niewerbalnymi aby porozumieć się z otoczeniem.

ZACHOWANIA NIEWERBALNE

Do zachowań niewerbalnych zalicza się: spojrzenia i płacz dziecka, różnego rodzaju ruchy ciała i gesty, a także mimikę twarzy oraz wokalizację.

Płacz dziecka jest podstawowym źródłem informacji dla rodziców o stanie dziecka. Dlatego można wyróżnić kilka rodzajów płaczu, które mają zupełnie różną funkcję. Płacz podstawowy jest wtedy, kiedy dziecko płacze monotonnym i przerywanym krzykiem. Płacz z bólu charakteryzuje się nagłym początkiem i z czasem jego siła narasta – jest głośny i ostry. Natomiast płacz gniewny jest wtedy, kiedy podczas długiego płaczu przerywanego łkaniami dziecko czerwienieje na twarzy.

Około 4. miesiąca życia dziecko płacze w sytuacji, kiedy osoba dorosła przestanie się z nim bawić. W granicach 5. miesiąca dziecko zaczyna płakać kiedy obca osoba zwróci na niego uwagę. Zaś w granicy 9. miesiąca, kiedy rodzic/opiekunka zbliży się do innego dziecka.

W przypadku gestów można wyróżnić ich dwa rodzaje: gesty wskazujące i gesty reprezentujące. Gesty wskazujące pojawiają się pomiędzy 9. a 13. miesiącem życia dziecka i świadczą o tym, że dziecko w ten sposób wyraża prośbę o wskazany przedmiot. Natomiast gesty reprezentujące są to gesty pojawiające się około 14. miesiąca życia, które wraz z ruchami ciała, rąk i mimiki tworzą pewne symbole/znaczenia.

Wokalizacja to nic innego jak produkowanie przez dziecko pewnych dźwięków, które w mniejszym lub większym stopniu przypominają dźwięki mowy. Według R.E. Starka wyróżnić można 5 etapów rozwoju wokalizacji.

1. 1. Odruchowy krzyk i życiowe odgłosy (np. kichnięcie, prychnięcie): 0. – 8. tydzień życia dziecka.

1. 1. Gruchania i śmiechu: 8. – 20. tydzień.
      Gruchanie to odruchowe i samorzutne, trudne do opisania gardłowe dźwięki przypominające: k, g, ch.

1. 1. Zabaw wokalnych: 16. – 30. tydzień. Dziecko  w tym okresie zaczyna wypowiadać proste sylaby – jest to coś pośredniego pomiędzy gruchaniem, a gaworzeniem.

1. 1. Samonaśladującego gaworzenia: 25. – 50. tydzień. Dziecko tworzy różne kombinacje z samogłosek i spółgłosek, powtarzając je w sposób stereotypowy.

1. Gaworzenie i ekspresywna mowa niezrozumiała: 9. – 18. miesiąc. W tym okresie u dziecka zwiększa się repertuar spółgłosek, które powtarza. Dojrzewają w tym czasie pola mózgowe i miejsca tworzenia dźwięków.

Mam nadzieję, że powyższe informacje – zwłaszcza te o rodzajach płaczu – przydadzą się Tobie, abyś mogła/mógł bardziej świadomie słuchać swojego dziecka. A tym samym jeszcze lepiej zrozumieć Jego potrzeby.