Czynniki teratogenne – na co należy uważać w ciąży?

5 komentarzy 3475

Każda kobieta będąc w ciąży powinna dbać zarówno o siebie, jak i nienarodzone dziecko. A wszystko po to, aby nienarodzone dziecko,znajdując się w brzuchu mamy miało jak najlepsze warunki rozwojowe. Dlatego tym razem chciałabym opowiedzieć trochę o czynnikach teratogennych i zwrócić uwagę na to, co jest szkodliwe w okresie prenatalnym.

Czynniki teratogenne

Są to różnego rodzaju czynniki poza genetyczne, które wywierają wpływ na rozwijający się zarodek i płód nienarodzonego dziecka, w wyniku których rozwijają się wady wrodzone. To, co jest najistotniejsze w przypadku teratogenów, to są one szkodliwe wyłącznie dla płodu, nie dla matki.

Nazwa teratogeny podchodzi
od greckiego teratos, czyli potwór.

ZASADY DZIAŁANIA TERATOGENÓW

  • To, w jak dużej mierze czynniki teratogenne wpłyną na płód zależne jest od genetycznego składu organizmu. Przykładem jest np. talidomid, czyli lek stosowany w trakcie terapii leczenia szpiczaka plazmocytowego, który w latach 60. był stosowany na ciążowe mdłości. Tabletki wywierały negatywny wpływ na płód dziecka, natomiast w przypadku płodu królika nie doszło do żadnej reakcji.
  • Konsekwencje, które wynikają z oddziaływania teratogenów na rozwój jest zależny od momentu działania. Dlatego płód dziecka może zostać uszkodzony również na skutek oddziaływania leków, które były przyjmowane przed poczęciem dziecka.
  • Teratogeny wywierają specyficzny wpływ na rozwój psychoruchowy; np. różyczka powoduje zabirzenia w narządach sensorycznych oraz wewnętrznych.
  • Oddziaływanie teratogenów jest bardzo poważne, ponieważ dochodzi do zaburzeń związanych z funkcjonowaniem i zachowaniem, opóźnieniem rozwoju, różnego rodzaju deformacjami, a nawet śmiercią.
  • Teratogeny w różny sposób mogą przedostać się do płodu dziecka. Substancje chemiczne przez krew oraz błony łożyska, a promieniowanie przez ciało matki.
  • Wraz z zwiększeniem dawki szkodliwego czynnika teratogennego wzrasta prawdopodobieństwo wystąpienia wad wrodzonych.
czynniki teratogenne

Do czynników teratogennych zalicza się:
choroby zakaźne, przyjmowane substancje chemiczne,
a także stan emocjonalny matki.

CHOROBY ZAKAŹNE MATKI

Zarówno wirusowe, jak i bakteryjne choroby matki mogą wywierać istotny wpływ na rozwój płodu dziecka. Do tych chorób zalicza się:

  • Różyczka, która może wywoływać uszkodzenia układu nerwowego. Może skutkować to opóźnieniem umysłowym, głuchotą ślepotą oraz uszkodzenia narządów wewnętrznych (np. serce).
  • Liszaje i wirusy z grupy opryszczek, które mogą wywołać uszkodzenia centralnego układu nerwowego.
  • Opryszczka typu II, może powodować uszkodzenia mózgu (encefalopatie) i problemy z krzepliwością krwi.
  • Cytomegalowirus (CMV) może wywołać infekcję wewnątrzmaciczną, co może powodować zaburzenia rozwojowezwiązane z: rozmiarem głowy i mózgu, uszkodzeniami mózgu, ślepotą lub opóźnieniami umysłowymi.
  • HIV

TERATOGENNE SUBSTANCJE CHEMICZNE

  • Spożywanie alkoholu w trakcie ciąży jest przyczyną opóźnień umysłowych oraz pojawienia się FAS, czyli Alkoholowego Zespołu Płodowego. Powoduje on często pojawianie się wrodzonych wad serca, zniekształceń kończyn, opóźnienie wzrostu, problemy związane z procesem uczenia się oraz zaburzeniami zachowania.
  • Palenie papierosów w trakcie ciąży powoduje osłabienie funkcjonowania łożyska. Dzieci zazwyczaj rodzą się mniejsze i częściej dochodzi do wczesnego powodu oraz różnego rodzaju komplikacji. Oprócz tego, ma to bardzo negatywny wpływ na wzrost dziecka oraz umiejętność czytania. Dzieci, których matki paliły papierosy w ciąży małą słabsze wyniki w zdolnościach językowych i poznawczych.
  • Przyjmowanie leków z grupy antykoagulantów, antykonwunsantów, antybiotyków oraz dużej ilości aspiryny może wywołać opóźnienia w rozwoju psychoruchowym, zniekształcenia, jak również śmierć płody dziecka.
  • Stosowanie hormonów płciowych w początkowym okresie ciąży może spowodować uszkodzenie centralnego układu nerwowego oraz maskulinizację zewnętrznych żeńskich narządów płciowych.
  • Środowiskowe substancje chemiczne np.
    – rtęć i ołów powodują, że dochodzi o licznych zaburzeń neurologicznych u dzieci, które przypominają porażenie mózgowe. Dochodzi wtedy do zaburzeń neuronalno-mięśniowych i opóźnień umysłowych, a nawet częstych poronień.
    – polichlorki winylu powodują, że dzieci rodzą się z mniejszą wagą urodzeniową i mniejszą głową, zaś po urodzeniu są bardziej nerwowe i drażliwe.

INNE CZYNNIKI TERATOGENNE

Wśród pozostałych czynników, które są teratogenne wymienia się odżywianie, stres, doświadczenia matki oraz wiek rodziców.

  • Jakość pożywienia i posiłków, które znajdują się w diecie kobiety będącej w ciąży są najważniejszym czynnikiem wywierającym wpływ na płód dziecka zależnym od środowiska. Niedożywienie powoduje, że mózg dziecka ma mniejszą objętość, pojawia się deficyt narządów wewnętrznych oraz różnego rodzaju wady wrodzone.
  • Z przeprowadzonych badań wynika, że wysoki poziom lęku u matki powiązany jest ze wzrostem zaburzeń w aktywności płodu dziecka, z wadami wrodzonymi i nadwrażliwością narodzonych dzieci.
  • Im późniejszy wiek matki i ojca, tym większe prawdopodobieństwo, że mogą pojawić się jakieś zaburzenia w rozwoju.

Jak widać czynników poza genetycznych wpływających na rozwój psychofizyczny płodu dziecka we współczesnym świecie jest dość sporo. Dlatego warto w okresie ciąży zwrócić szczególną uwagę na styl życia i zrobić wszystko, aby dziecko miało jak najlepsze warunki do rozwoju.

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ

Uważniej.pl używa plików cookies (ciasteczek). Więcej na ten temat przeczytasz w polityce prywatności. Dopiero po włączeniu ciasteczek strona będzie w pełni funkcjonalna. AKCEPTUJ PRZECZYTAJ

UA-105999560-1