Jak reagować na dziecięce lęki?

Jak reagować na dziecięce lęki?

Lęki są  to negatywne emocje powiązane z przewidywaniem niebezpieczeństwa, które objawiają się zazwyczaj w formie uczucia napięcia, zagrożenia lub niepokoju. Są przeżyciami emocjonalnymi pojawiającymi się najczęściej w okresie dzieciństwa, które mogą wywierać istotny wpływ na dziecko zaburzając jego rozwój.

Jak reagować na dziecięce lęki?

Michael i Marjorie Rutter przeprowadzili badania nad dziecięcym lękiem i stwierdzili, że najwyższy poziom lęku u dzieci pojawia się w wieku 3 lat.

DZIECIĘCE LĘKI

Jednak biorąc pod uwagę wiek dziecka, można wyróżnić cztery główne grupy dziecięcych lęków.

Lęki niemowlęce, które są traktowane jako coś normalnego w rozwoju każdego dziecka. Do tych lęków można zaliczyć m.in. lęk przed rozłąką, hałasami, obcymi osobami, upadkiem lub przewróceniem się, a także nieznanymi przedmiotami. Lęki te pojawiają się w wieku około 2 lat i stopniowo zanikają.

Lęki przedszkolne, które tak samo jak niemowlęce są traktowane jako coś normalnego – jednak mogą być bardzo intensywne. Najsilniejszy lęk przed zwierzętami pojawia się około 3 roku życia, przed ciemnością około 4-5 lat, zaś przed różnego rodzaju stworami trochę później. Rzadko się zdarza, aby takie lęki pojawiały się dopiero w dorosłym życiu.

Lęki niezależne od wieku, do których zalicza się np. lęk przed burzą, wężami lub przed spotkaniem z obcymi ludźmi.

Lęki, które nie są częścią rozwoju (lęki niemowlęce i przedszkolne) i pojawiają się po okresie dzieciństwa. Do tej grupy można zaliczyć różnego rodzaju fobie, np. agorafobię (lęk przed otwartą przestrzenią).

JAK REAGOWAĆ NA DZIECIĘCE LĘKI?

  1. Nie bagatelizować i nie lekceważyć lęków dziecka.
  2. Uspokoić dziecko, przytulić lub przenieść uwagę na coś zupełnie innego.
  3. Porozmawiać, aby zmniejszyć poczucie lęku.
  4. Okazać zrozumienie i pokazać, że obawy lub lęki dziecka nie mają podstaw, np. że straszne stwory nie istnieją, a pokój, w którym nie jest zapalone światło jest bezpieczny.
  5. Nie należy zmuszać dziecka do uspokojenia się, grozić (“Jak się nie uspokoisz, to…”), krzyczeć, czy też wymierzać karę. 
  6. W przypadku lęku przed rozstaniem (np. w przedszkolu) najlepiej jest mówić prawdę o tym, że teraz dziecko zostanie pod opieką danej osoby i wytłumaczyć jak długo będzie trwała rozłąka. Ważne w tej kwestii jest także to, aby dotrzymać słowa i pojawić się w określonym czasie. Dla dziecka jest to sygnał, że rodzic dotrzymuje słowa i można mu ufać. 
  7. Jeżeli dziecko boi się czegoś to nie warto unikać sytuacji, kiedy dziecko będzie miało styczność z tym, co wywołuje u niego lęk, np. psy. W takich sytuacjach dobrze jest delikatnie (nie na siłę!) spróbować dziecko przekonać do konfrontacji z lękiem. Na początku można czytać książeczki o psach, potem o nich rozmawiać, przyglądać się psom na spacerach, aż w końcu pogłaskać jakiegoś czworonoga.
  8. Unikanie sytuacji, które wzbudzają lęk u dziecka powoduje, że dziecko zaczyna się jeszcze bardziej bać.

Im dziecko jest starsze, tym poczucie lęku powinno być mniejsze. Jednak, gdy lęk u dziecka jest na tyle silny, że utrudnia normalne funkcjonowanie warto wtedy skorzystać z pomocy specjalisty, np. psychologa dziecięcego. Warto zwrócić wtedy uwagę na takie zachowania dziecka jak:  unikanie niektórych aktywności z powodu poczucia lęku, moczenie nocne, pojawienie się objawów somatycznych (bóle brzucha, głowy), problemy ze snem.

  • U nas na szczęście taki temat się na razie nie pojawił, ale kto wie, może któregoś dnia przyjdzie, bo przecież każdy czasem doświadcza jakichś lęków…

    • Tak, każdy doświadcza, ponieważ lęk to reakcja organizmu na ewentualne zagrożenie. Wiadomo, że człowiek chce jak mniej doświadczać takich emocji.

  • To prawda w wieku 3 lat pojawiają się lęki, opiekowałam sie kiedyś dziewczynką w tym wieku i bardzo bała się owadów tylko tych większych typu komarzyc albo ćmy, ale tak panicznie się bała, że aż płakała i się trzęsła, to prawda uspokojenie przez przytulenie pomaga jak i również zamknięcie pokoju i przejście do innego. Najważniejsze to nie panikować (nawet jeśli ktoś ma fobię) bo dziecko obserwuje reakcje dorosłych.

    • Klara napisałaś o bardzo ważnej rzeczy, że dzieci obserwują zachowania i reakcje dorosłych. Dlatego też ważne jest to, aby nie przenosić na dzieci swoich lęków. Np. jeżeli osoba dorosła/rodzic boi się wysokości lub wody – powinna uważać na to, jak reaguje przy dziecku oraz jak się zachowuje. Dziecko uczy się obserwując swoje otoczenie.